Wewnętrzne dowody literackie, które pokazują, że Księga Rodzaju powinna być odczytywana w sposób dosłowny jako narracja historyczna.
Księga Rodzaju to pierwsza księga Biblii i zastanówmy się, po pierwsze:
– do jakiego gatunku literackiego należy? Czy to poezja, historia, czy może alegoria lub mit?
Czy Księga Rodzaju to poezja, bo w Biblii mamy dużo poezji? Wystarczy popatrzeć na Księgę Psalmów czy Przysłów — to bezsprzecznie hebrajska poezja. Poezja hebrajska nie opiera się na rymie czy rytmie, ale na tym, co nazywamy paralelizmem, czyli że mówi się coś jednym zdaniem, a potem powtarza to samo innymi słowami. Weźmy Psalm 19: „Niebiosa głoszą chwałę Boga, a firmament obwieszcza dzieło jego rąk” [Uwspółcześniona Biblia Gdańska, Ps 19:1]. „Niebiosa” i „firmament” oznaczają to samo i oba robią to samo – ogłaszają chwałę Boga. To właśnie jest paralelizm.
Podobnie w Księdze Przysłów mamy taki fragment: „Niegodziwi uciekają, choć nikt ich nie goni, ale sprawiedliwi są dzielni jak lew” [Uwspółcześniona Biblia Gdańska, Prz 28:1]. Tu znów mamy kontrast: między „niegodziwymi” a „sprawiedliwymi”. Jedni są tchórzliwi, drudzy odważni – to jest kontrast.
Gdyby Księga Rodzaju była poezją, to przez całą księgę widzielibyśmy takie paralelizmy. Ale ich nie ma. Natomiast Księga Rodzaju z całą pewnością ma strukturę narracji, ponieważ hebrajska narracja ma bardzo charakterystyczną strukturę. Trzeba się tu zagłębić w różne typy czasowników hebrajskich.
Jest rodzaj czasownika zwany Qatal (perfekt) – w rzeczywistości jego podstawowa funkcja to oznaczanie czynności dokonanej/zamkniętej w przeszłości, ale bardzo często to on rozpoczyna narrację. W języku hebrajskim często używa się modelowego czasownika „zabić”. I tak np. „Qatal” oznacza „on zabił” (קָטַל qatal). Ten czasownik obejmuje też formy typu „on zobaczył” (raʾah), „on powiedział” (ʾamar), „on napisał” (katav). Wygląda to tak, że w hebrajskiej narracji często wprowadza się tło za pomocą formy qatal (perfekt), a następnie rozwija akcję przez wayyiqtol – zwany „waw-konsekutywny” (vav-consecutive).
„Waw” to hebrajska litera – wygląda tak „ו”. Sama w sobie oznacza „i”, ale kiedy dołącza się ją do czasownika, to zmienia jego znaczenie na „potem” albo „i wtedy”. I to właśnie nazywa się czasownikiem wayyiqtol – czyli np. (וַיִּקְטֹל) „i zabił”, „i zjadł”, „i zobaczył”, „i stworzył”.
Takie czasowniki tworzą ciąg narracyjny w języku hebrajskim.
I dokładnie to właśnie widzimy w Księdze Rodzaju, rozdział 1, która ma strukturę narracyjną, typową dla hebrajskiej prozy. Narracja często otwierana jest formą qatal (perfekt), która przedstawia czynność dokonaną, stanowiąc punkt wyjścia opowieści. Tutaj w naszym przypadku, to pierwszy czasownik baraʾ (בָּרָא) w formie qatal (perfekt) – „stworzył”: „Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię” – to idealny czasownik do rozpoczęcia narracji. Następnie akcja rozwijana jest przez czasowniki w formie wayyiqtol (tzw. waw-konsekutywny): „i rzekł Bóg” – po hebrajsku „wayyōmer ʾĕlōhîm”: „I rzekł Bóg: Niech stanie się światłość.” Następnie: „wayĕhî” – „i stała się światłość”. „Wayyar Elohim” – „I zobaczył Bóg, że było dobre.” Ta konstrukcja nadaje narracji rytm i ciągłość, opisując kolejne wydarzenia w porządku czasowym.
Cała Księga Rodzaju (1–50) posługuje się tym samym stylem narracyjnym – nie ma zmiany gatunku literackiego między rozdziałami 1–50. To wskazuje, że autor zamierzał przedstawić linearną, historyczną sekwencję wydarzeń.
Podsumowując – kiedy patrzymy na Księgę Rodzaj, rozdział 1 i jego strukturę, widzimy szereg czasowników: „i Bóg rzekł”, „i Bóg stworzył” – wszystko następuje w logicznej kolejności. To pokazuje, że wydarzenia działy się w konkretnym porządku. I to samo widzimy w innych fragmentach Biblii, które nikt nie kwestionuje jako historyczne – dlaczego więc mielibyśmy kwestionować historyczność 1go rozdziału Księgi Rodzaju?
Czasownik „perfekt” to ten, który rozpoczyna narrację – tak jak „bara” w Księdze Rodzaju 1:1, ale gdy używany jest po raz drugi, ma już formę waw-konsekutywną tego samego czasownika. Choć znaczenie pozostaje to samo, forma gramatyczna się zmienia. To czasem nazywane jest też „waw-konwersyjne”, bo zmienia czasownik niedokonany w dokonany. Ale częściej mówi się „waw-konsekutywny”, bo jego główną funkcją jest narracja sekwencyjnych wydarzeń w czasie przeszłym. Nie zawsze, ale to ogólna zasada. Chodzi o przekazanie kolejnych, następujących po sobie wydarzeń. Czyli mamy czasownik „perfekt”, który sygnalizuje początek narracji, a potem przechodzimy do tych czasowników „waw-konsekutywnych”, które prowadzą opowieść dalej. Czyli możemy dość jasno stwierdzić, że Księga Rodzaju opisuje liniową, uporządkowaną sekwencję wydarzeń historycznych.
